‘Orthos’ staat in het Grieks voor ‘juist’, ‘recht’, ‘gezond’. ‘Moleculair’ betekent ‘de moleculen betreffende’. Orthomoleculaire geneeskunde is de behandeling van ziekte door de lichaamscellen te voorzien van een optimale moleculaire omgeving van stoffen, in het bijzonder van stoffen die normaal in het lichaam voorkomen. (gemodificeerd van Linus Pauling in Science, 1968; 160:265-271). Pauling won als enige alleen twee verschillende Nobelprijzen (chemie en vrede).

Linus Pauling
Zijn artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Science was getiteld Orthomolecular Psychiatry. Als begeleidend concept schreef Pauling Varying the concentrations of substances normally present in the human body may control mental disease. Hierin definieerde hij de orthomoleculaire geneeskunde en lichtte het concept toe. Zo legde hij de basis voor de toepassing van voeding en voedingssupplementen voor de preventie en behandeling van ziekten. Zijn inzichten van toen worden aangevuld met de nieuwste wetenschappelijke kennis zoals die nu wordt vergaard op het gebied van de biochemie, de moleculaire biologie, de genetica en epigenetica.

Orthomoleculaire geneeskunde en de evolutie
De orthomoleculaire geneeskunde vindt zijn wortels in de evolutieleer. Het gaat om stoffen waar de genen al jaren aan gewend zijn en niet om stoffen waar ze nog nooit mee geconfronteerd zijn en enorm van schrikken. Zoals van medicijnen. Dit zijn prima middelen om een tijdelijk probleem mee op te lossen. Maar vooral de laatste tijd wordt steeds duidelijker dat deze niet zomaar ongestraft in de hoeveelheden kunnen worden voorgeschreven zoals nu het geval is. Op basis van dit principe zal nutrigenomics en hiermee de orthomoleculaire geneeskunde het altijd winnen van pharmacogenomics. Tenminste als de doelstelling is de gezondheid van het individu te dienen.

Sterk concept
Het orthomoleculaire was niet alleen belangrijk voor de artsen die hun patiënten in die tijd al orthomoleculair behandelden, zoals de Canadese psychiater Abram Hoffer. Maar bovendien was het erg belangrijk dat er een nieuwe specialisatie binnen de geneeskunde werd geïntroduceerd die precies aangeeft waar het om gaat: de lichaamscellen voorzien van een optimale moleculaire omgeving. Vooral met de opkomst van de genetica en epigenetica is een goede definiëring van belang. Maar ook door de stormachtige ontwikkeling van kunstvoedsel, functional foods genoemd.

Geen 'light' en genetisch gemodificeerde producten
Dieetmargarines, light-producten, etc. worden aangeprezen om de gezondheid te bevorderen, maar deze producten vallen niet binnen de definitie van de orthomoleculaire geneeskunde. Hetzelfde geldt voor genetisch gemodificeerde voeding, zoals ‘phood’. Dit woord is een samentrekking van pharma en food. Een voorbeeld is broccoli die dusdanig is gemanipuleerd dat het immunologische eigenschappen krijgt. Misschien wel handig, wanneer je kinderen op deze supergemakkelijke manier wilt immuniseren. maar het is geen orthomoleculaire geneeskunde.