Hier vindt u artikelen die in Ortho-magazine zijn verschenen over de nadelen en zelfs gevaren van het verlagen van cholesterol met dieetmaragarines of geneesmiddelen

Bespreek deze artikelen met uw arts

• Medisch Contact, 19 mei, 2006 - Twijfels over Becel pro.activ (T. de Graaf, G.E. Schuitemaker)
• De Volkskrant, 25 april, 2006 - Reactie Hartstichting: Hartstichting zal integriteit en onafhankelijkheid behouden
• De Volkskrant, 25 april, 2006 - Reactie Unilever: Becel.proactiv bevat veilige ingrediënten
• De Volkskrant, 20 april, 2006 - Hartstichting heeft onafhankelijkheid allang te grabbel gegooid
• De twijfels rond plantensterolen; een update-uit: Ortho nr.2, 2006
• De twijfels rond plantensterolen - uit: Ortho nr.5, 2005 artikel 'Twijfels rond plantensterolen'

Bij gebruik van Becel pro.activ wordt 2,25 gram plantensterolen per dag als de ideale dosis gezien. Met deze dosering daalt het LDL-cholesterol met gemiddeld 10% in drie weken tijd, zo staat op de site van Becel te lezen, zonder overigens het 'goede' HDL-cholesterol te beïnvloeden. Trouwe gebruikers van Becel pro.activ krijgen dagelijks grofweg het tienvoudige binnen van wat mensen normaal gesproken aan plantensterolen innemen uit zaden, noten, bonen en groenten.
Pro.activ is momenteel het bestverkochte cholesterolverlagende voedingsmerk ter wereld. Wereldwijd raken echter steeds meer onderzoekers betrokken in de wetenschappelijke discussie over de veiligheid van plantensterolen. In Canada is Becel pro.activ vanwege deze twijfels niet verkrijgbaar. Het lag in 2001 weliswaar twee weken in de winkels, maar werd uit de schappen genomen omdat Health Canada geen goedkeuring gaf aan het product.
In 2004 verzochten de Duitse autoriteiten op hun beurt de Europese Commissie opnieuw te kijken naar de veiligheid van plantensterolen. De Duitse zorgen werden onder meer ingegeven door een wetenschappelijke publicatie uit 2002 van de afdeling Klinische farmacologie van de Universiteit van Bonn. Daarin werd gesteld dat plantensterolen mogelijk een extra risicofactor zijn voor coronaire hartziekten. De European Food Safety Authority (EFSA) wuifde de Duitse zorgen weg.

De studie uit Bonn was echter niet de eerste in zijn soort. Al in 1991 kwam uit Amerikaans onderzoek naar voren dat verhoogde concentraties plantensterolen in het bloed geassocieerd zijn met coronaire hartziekten op jonge leeftijd (< 55 jaar). Het is niet de enige studie uit de jaren negentig die suggereert dat hartziekten vaker voorkomen bij personen met verhoogde cholesterol- én plantensterolwaarden dan bij personen met alleen een hoog cholesterol.
Nieuwe onderzoeken hebben de twijfels vooralsnog niet kunnen wegnemen. Het wachten is onder meer op een Duitse publicatie, dit keer van prof. dr. Gerd Assmann van de universiteit van Münster. Ook zijn onderzoek suggereert dat verhoogde plantensterolwaarden geassocieerd zijn met coronaire hartziekten.
Prof. dr. Klaus von Bergmann uit Bonn voorspelt in Ortho dat het laatste woord voorlopig niet is gesproken. 'In het verleden zijn uiteenlopende bevindingen gedaan, en dit geldt ook voor nieuwe trials die nog niet zijn gepubliceerd', aldus Von Bergmann. 'Het komt erop neer dat plantensterolen enerzijds een risicofactor vormen voor coronaire hartziekten en anderzijds weer niet.'
Producent Unilever laat in een reactie weten dat Becel pro.activ nooit is verboden in Canada. 'Health Canada heeft alleen een advies uitgebracht dat inhield dat het product niet door hen was goedgekeurd', aldus een woordvoerder. De Nederlandse Hartstichting heeft wél haar goedkeuring verleend aan Becel pro.activ, maar wil niet inhoudelijk reageren. Ook zorgverzekeraar VGZ, die het voedingsmiddel gedeeltelijk vergoedt, hult zich in stilzwijgen.

Het marketingsucces van Becel pro.activ - PDF

Hoe succesvol kan een functional food zijn? Pro.activ van Unilever is in meer dan twintig landen verkrijgbaar en geldt als het bestverkochte cholesterolverlagende voedingsmerk ter wereld.
Hoe een kuipje margarine verrijkt met plantensterolen in ons land kon uitgroeien tot een regelrechte kaskraker. Verzekeringsmaatschappij VGZ ging het gebruik van Becel pro.activ producten deels vergoeden. Niet bij iedereen viel deze samenwerking in goede aarde, zoals bij het Voedingscentrum en deConsumentenbond. De Nederlandse Hartstichting ondersteunt de verkoop van Becel pro.activ maar al te graag én actief, getuige de website (1) (2) (3).

Coënzym-Q10 belangrijk bij statinegebruik - uit: Ortho nr.1, 2005
Behandeling met de cholesterolverlagende statine, atorvastatine (Lipitor), verslechterde de diastolische functie van de linker hartkamer - het moment waarop de hartspier zich vult met bloed. Deze stoornis is vaak een voorbode van hartfalen op latere leeftijd. Suppletie met coënzym-Q10 liet een verbeterde diastole zien bij de patiënten bij wie de kwaal was opgetreden (Am J Cardiol 2004; 94:1306-10).
Een artsenteam, waaronder de statinecriticus dr. Peter Langsjoen, gaf een groep van veertien personen boven de vijftig jaar, die op doktersadvies toch al van plan waren hun cholesterol met een statine te verlagen, 20 mg atorvastatine. Vóór en na de behandeling gedurende drie tot zes maanden werden de coënzym-Q10-concentratie gemeten en de hartfunctie met een echocardiografie.
Het gehalte coënzym-Q10 was gedurende de medicatieperiode bij vijf deelnemers gedaald, bij vier deelnemers gelijk gebleven en bij vijf deelnemers gestegen. Maar liefst bij tien van de veertien deelnemers trad een verslechtering van de diastolische functie op, terwijl ze er daarvoor geen last van hadden. Negen deelnemers begonnen met suppletie van coënzym-Q10. Ze namen naast atorvastatine gedurende drie maanden drie maal per dag 100 mg coënzym-Q10. Bij acht van de negen personen was een verbetering waar te nemen van de diastolische functie. Zeven deelnemers hadden na de suppletieperiode een hogere concentratie coënzym-Q10 in het bloed. Bij één deelnemer was er geen verschil te zien en bij één deelnemer was de eindwaarde niet gemeten.
Sinds de introductie van de cholesterolverlagende statines in 1987 is het vóórkomen van hartfalen aanzienlijk gestegen. Deze aandoening neemt in de Verenigde Staten het snelst toe van alle hart- en vaatziekten. De onderzoekers suggereren dat het vele voorschrijven van de statines een bijdrage levert aan deze toename. Omdat er in dit onderzoek geen relatie werd gevonden tussen de disfunctie en de coënzym-Q10-status, raden ze statinegebruikers aan om altijd tegelijkertijd coënzymn-Q10 te slikken.

Cholesterolverlaging met statines - niet zonder gevaar - uit: Ortho nr.2, 2004
Cholesterolverlaging met statines - hartfalen, kanker, geheugenverlies
Statines, de lucratieve cholesterverlagers die inmiddels door bijna een miljoen Nederlanders worden geslikt, liggen opnieuw onder vuur. Zag Bayer zich in augustus 2001 gedwongen Baycol/Lipobay van de markt te halen wegens een oplopend aantal gevallen van rhabdomyolyse (potentieel fatale spierafbraak), AstraZeneca's onlangs gelanceerde Crestor wacht mogelijk eenzelfde lot. En een groeiende groep wetenschappers waarschuwt dat álle statines slachtoffers maken.

Meijer M. Cholesterolverlaging met statines - hartfalen, kanker, geheugenverlies. Ortho 2004; 2:56-61

Statines remmen selenoproteïnen
Dat statines een relatie hebben tot kanker en dat statinegebruik, ondanks verlaging van het cholesterol, de totale sterfte niet verlaagt, is mogelijk toe te schrijven aan een tekort aan selenoproteïnen, die door het slikken van deze medicijnen ontstaat. Duitse onderzoekers beperken zich in The Lancet (2004; 363(9412):892-4) nog tot een verklaring voor de bekende bijwerking van de statines, de myopathie. Maar doorgeredeneerd ….. een tijdbom?

Van Dongen J, Schuitemaker GE. Statines remmen selenoproteïnen. Ortho 2004; 2:61-63 (PDF-document bij dit artikel lezen)

Casus Jaap Verhoeven - Ernstig zieke poiltieman stopte met Zocor en genas
Statines als Zocor en Lipitor kennen een ongekende populariteit bij artsen en apothekers. Kritiekloos worden deze middelen voorgeschreven. Het verhaal van Jaap Verhoeven laat echter een ander beeld zien van deze 'onschuldige' middelen. Door zijn eigen ervaring ziet hij collega's op de statines psychisch achteruitgaan. Deskundigen geven advies wat te doen als alternatief voor een statinerecept.

Meijer M. Casus Jaap Verhoeven - Ernstig zieke politieman stopte met Zocor en genas. Ortho 2004; 3:122-126 Geen statines, maar wat wel?
Hebben we de verontruste statineslikker met klachten een alternatief te bieden? Hier vindt u van een aantal statinecritici een passend antwoord.

Meijer M. Geen statines, maar wat wel? Ortho 2004; 3:122-126 (PDF-document van dit artikel lezen)

'The Statin Wars' - uit: Ortho nr.4, 2005
In de Nederlandse media is weinig te merken over de discussie die momenteel woedt rond de statine Crestor. Podium is het medische tijdschrift The Lancet (Lancet 2003; Lancet 362(9393):1341; Lancet 2004; 363(9427):2189-90; Lancet 2004; 364:135). Het direct voorschrijven van hoge doseringen wordt ten sterkste afgeraden, omdat die ernstige gezondheidsschade op kan leveren. Er wordt geroepen om een onverbiddelijk verbod van het middel. Gaat Crestor de statine van Bayer, het Lipobay/Baycol, achterna?

Schuitemaker GE. 'The Statin Wars'. Ortho 2004; 4:171-173 (PDF-document van dit artikel lezen)

Ortho 2, 2003. De cholesterolmythe. Zweedse onderzoeker geeft vethypothese genadeslag
Decennia lang is ons voorgehouden cholesterol- en vetarm te eten om hart- en vaatziekten buiten de deur te houden. Dit is een mythe. Cholesterol is een levensnoodzakelijke stof en verlaging ervan zou juist wel eens een negatief effect kunnen hebben op onze gezondheid. Wetenschapper Ulle Ravnskov legt het uit. (PDF-document van dit artikel lezen)